Mitropa Kupası: Orijinal Şampiyonlar Ligi

Maçlar, Mitropa Kupası’nda, 1914’teki Batı Cephesi ateşkes maçları kadar tarihsel öneme sahip olmayabilir, ancak insanları bir araya getirme ve farklılıkları azaltma yeteneği konusunda futbolun başka dikkate değer bir örneği sunar.

Yarışma 1927’de kurulduğunda, kulüpler yeni parçalanmış olan Avusturya-Macaristan İmparatorluğu’ndan seçilmişti. İlişkiler en fazla ılık olabilir. On yılın biraz üzerinde, bazıları savaşta olacak ve diğerlerini işgal edeceklerdi.

Yugoslavya’nın katılmayı kabul etmesi özellikle şaşırtıcıydı. Savaştan önceki krallık, Avusturya ve Macaristan’a ve eski Habsburg hükümdarlarına derin bir şüpheyle bakıyordu. Onlarla işbirliği yapmaya eğilimli değildi.

Ancak tüm kızgınlıklara, güvensizliğe ve devletler arasındaki eski husumetlere rağmen, Orta Avrupa bir futbol gücüydü – bir gerçek, İngiltere’nin sık sık İngiltere’nin 1950’lere kadar dünya futbolunun en üstünde olduğu varsayılarak göz ardı edildiği Birleşik Krallık’ta.

Aslında, dört ev sahibi dernek kendi lalelerinde dinlenirken ve 1928’de federasyondan istifa ederek 26 yıllık görkemli izolasyon dönemine girmek üzereyken, Avusturya, İtalya ve Macaristan gibi uluslar modern bir oyunu benimsiyor, becerilerini mükemmelleştiriyor ve yeni taktikler benimsiyorlardı.

Profesyonel ligler de kuruluyordu. Orta Avrupa’nın hakimiyetinin kökleri zaten belirgin hale geliyordu. Güç dengesinde bir kayma başlangıcıydı

Gerçekten de, İngiltere, 1934’te yeni taçlanmış dünya şampiyonları İtalya’yı 3-2 mağlup ettiği, 1914’teki Highbury Savaşı olarak bilinen bir maçta zafer kazandı. Ancak, 75 dakika boyunca on kişi kalan bir tarafa karşı çok yakın bir mücadele oldu. İtalya ikinci yarıda yeniden organize olduktan sonra, ev sahibi saldırılar pek etkili olmadı, ziyaretçiler ise 3-0 geri düştükten sonra neredeyse eşit hale geldi.

Dünya lideri olduğu düşünülen İngiltere aslında geride kalmıştı. Ancak bu sadece savaş sonrası ve Macaristan’ın elinden çift yenilgiyi aldıktan sonra ortaya çıkacaktı.

İronik olarak, Orta Avrupa devriminin büyük ölçüde Lancashire’den gelen bir İngiliz olan Jimmy Hogan’a borçlu olduğunu söylemek mümkündü. Ancak, aydın bir şekilde, ışıklara ve forma numaralarına karşı çıkan aynı Britanya kurumu, Hogan’ın dikkatini çekmek için çok katıydı, kıtadaki kulüpler ise radikal antrenman yöntemlerine, fitlik, top kontrolü ve hızlı oyun temelli kombinasyon oyunu üzerine vurgu yapan yeni taktiklere oldukça açıktı.

Hogan, 1910’da Hollanda’da yöneticilik yapmaya başladı ve yavaş yavaş Avrupa’nın dört bir yanına, Avusturya ve Macaristan’a gitti. Arkadaşı Hugo Meisl ile birlikte, Avusturyalıları 1936 Olimpiyat finaline taşımak için çalıştı. Ve eğer harika Avusturya wunderteam’inin mucidiyse, Macarlar’ı da sihirli kılanın o olduğunu söylemek adil olurdu. Hogan, savaş sonrası ilk dönemlerindeki Macar egemenliğinin mimarıydı ve Macarlar bunu kabul etmekten memnun olmuştu.

1953’te Wembley’de 6-3 kazanarak İngiltere’yi ev sahasında mağlup eden ve İngiltere’nin evindeki topraklarda galibiyet kazanan ilk İngiltere dışı ülke olan Macaristan’ın performansı büyüleyiciydi. Macarlar, WM formasyonuna hâkim İngiltere, taktiklerini tamamen anlayamadı. Orta stoper Harry Johnston, hücumu yönlendirmeyen, merkez forvet Nandor Hidegkuti karşısında ne yapacağını bilmiyordu. Çoğu zaman, ortada kalakaldı.

Mitropa Kupası, bu ilerlemeyi pekiştirmek ve geliştirmek amacıyla başlatıldı. Birkaç yıl içinde, Mitropa ülkeleri Güney Amerika dışındaki oyunu domine etti. İtalya 1934 ve 1938 Dünya Kupalarını kazandı, sırasıyla Çekoslovakya ve Macaristan’ı yendi. 1936 Olimpiyat finalinde Avusturya’yı yendiler.

30 yıl önceki bir uluslararası kulüp yarışması, ileri görüşlülük ve yeni fikirleri kabul etme isteğinin mükemmel bir örneğiydi. Orta 1950’lerin sonuna kadar, İngiliz oyunundaki zayıflıklar apaçıkken, Football League sekreteri Alan Hardaker, İngiliz kulüplerine Avrupa yarışmalarından uzak durmalarını söylüyordu. Manchester United menajeri Matt Busby gibi bir vizyon ve itibar sahibi bir adamın ona karşı gelmesi gerekecekti.

Mitropa Kupası, Hugo Meisl’in fikriydi. Bu tek başına bir notu hak ediyor, çünkü genelde büyük yarışmalar Fransızlar tarafından kuruluyordu. Orijinal Dünya Kupası Jules Rimet Kupası idi. Avrupa Şampiyonası kazananları Henri Delaunay Kupası’nı alır. Şampiyonlar Ligi öncesi Avrupa Kupası, Gabriel Hanot ve Jaques Ferran’ın fikriydi.

Futbol Meisl ailesinin damarlarında dönüyordu. Hugo’nun kardeşi Willy, spor gazetecisiydi ve kardeşinin Avusturya wunderteam’inin tarzını tanımlamak için “fırtına” terimini kullanan çalışmaları, kıtada futbolun algılanma ve oynanma şeklini dönüştürmeye çok şey yaptı.

Mitropa Kupası, 17 Temmuz 1926’da Venedik’te bir toplantıda başlatıldı. Şampiyonlar ve ikinci olanlar veya kupa sahipleri için açıktı ve ilk maçlar bir ay sonra oynandı. İki maçlık bir eleme formatıydı ve kuruluşa katılanlar Admira Viyana ve Rapid Viyana (Avusturya), Slavia Prag ve Sparta Prag (Çekoslovakya), MTK Budapeşte ve Ujpest Dosza (Macaristan) ve BSK Belgrad ve Hajduk Split (Yugoslavya) idi. Finale Sparta, Rapid’i toplamda 7-4 yenerek geldi.

Birkaç yıl boyunca, İkinci Dünya Savaşı’nın patlak vermesinden önce, onurlar oldukça adil bir şekilde paylaşıldı. Avusturya ve Macaristan her biri dört zafer kazandı, Çekler üç, İtalyanlar ise ikisi aldı.

Yugoslavya 1929’da yarışmadan çekildi, yerini İtalya aldı, ardından 1936’da Yugoslavya’nın yanı sıra Letonya (Skonto), Sovyetler Birliği (Tavriya Simferopol) ve hatta o zamanlar Britanya Filistin Mandası’ndan Maccabi Tel Aviv yer aldı. 1937’de İsviçre takımı Young Fellows Zurich yer aldı ve 1938’de Romanya kulüpleri vardı. Ancak bu noktada, Avrupa haritası değişiyordu. Avusturya Alman Reich’e katıldı ve ardından Çekoslovakya işgal edildi ve parçalandı.

1940 yazında yapılan son “savaş öncesi” Mitropa Kupası, Macaristan, Romanya ve Yugoslavya’dan kulüpler arasında mücadele edildi. Rapid Bükreş ve Ferencvaros final oynadı ama hiçbir zaman oynanmadı.

1927 ile 1940 arasında yarışan bazı kulüplere bakmak ilginçtir. 1945’te Demir Perde’nin yanlış tarafında bulunan birkaç kulüp, komünist rejimler tarafından yeni isimler almak zorunda kaldı. 1990’larda yeniden ortaya çıktılar, ancak çoğu artık eski güçleri değil.

Belgrad Spor Kulübü (BSK), savaştan önceki Yugoslavya’nın en iyi takımlarından biriydi ve beş şampiyonluk kazandı. 1945’te Metalac olarak yeniden kuruldu ve 1957’den beri Sırbistan üçüncü ligi olan OFK Belgrad olmuştur. Beş savaş öncesi Yugoslav şampiyonluğunu da kazanan Gradjanski Zagreb, Dinamo Zagreb tarafından değiştirildi.

MTK Budapeşte, 1949’da Macaristan gizli polisi tarafından devralındı ve uzun yıllar Voros Logobo olarak biliniyordu. Rapid Bükreş, Romanya’nın önde gelen savaş arası kulüplerinden biri, Sovyet tarzı unvanı Lokomotiv’i almak zorunda kaldı. Birçok iniş çıkıştan sonra, şimdi ikinci lig bir takım haline geldiler.

Mitropa Kupası 1951’de yeniden canlandırıldı ve 1992’ye kadar farklı adlar altında ve bazı boşluklarla devam etti. Ancak o noktada, büyük bir ölçüde statüsü düşmüş ve kupanın şampiyonlar kupa kupası oynanırken üç ana Avrupa yarışmasının gölgesinde kalmıştı.

Ancak savaş öncesi yarışma olmadan, Avrupa kulüp futbolunun ve aslında sporun nasıl gelişeceği konusunda kimse ne bilebilir? Mitropa Kupası, bir yarışmanın ulusal sınırları aşabileceğini ve hatta düşman ülkeleri bir araya getirebileceğini gösterdi.

Savaş Öncesi Kazananlar

1927: Sparta Prague

1928: Ferencvaros

1929: Ujpest

1930: Rapid Vienna

1931: First Vienna

1932: Bologna

1933: Austria Vienna

1934: Bologna

1935: Sparta Prague

1936: Austria Vienna

1937: Ferencvaros

1938: Slavia Prague

1939: Ujpest